Medycyna Sportowa: Czy odżwyki są szkoliwe? Pytanie od przerażonej rodziny.

Witam. Mój brat ma 18 lat i od jakiegoś czasu ćwiczy na siłowni, gra również w klubie piłkarskim, ma więc dużo ruchu. Ostatnio zauważyłam, że posiada dużą torbę proszku, są to odżywki, ma również jakieś tabletki i kreatynę. Rodzice strasznie się martwią tym, nie chcą żeby on to zażywał, twierdzą że jest to szkodliwe i może wpłynąć na jego zdrowie. Chciałabym poradzić się jakiś specjalistów, dlatego tu pisze. Chciałabym dowiedzieć się o tym jak najwięcej. Z góry dziękuję, Monika

Pani Moniko, wszystko zależy od tego co zawiera tajemnicza torba z proszkiem, jakie to są tabletki i skąd pochodzą. Być może wcale nie ma powodów do zmartwień? Być może są to zwykłe, popularne odżywki dla sportowców?

Tak nazywane suplementy diety, zwane tez odżywkami, są to dodatki uzupełniające naszą dietę o niezbędne dla zdrowia składniki pokarmowe, zwłaszcza witaminy i substancje mineralne. Są nawet specjalne suplementy dla dzieci w różnych postaciach: tabletek, kapsułek żelowych, granulatów do rozpuszczania, cukierków lub syropów. Suplementy przeznaczone dla dorosłych mogą zawierać także inne różnorodne substancje (kwasy omega 3, błonnik, aminokwasy, zioła itp.) mające na celu zapobieganie problemom zdrowotnym lub poprawę funkcjonowania organizmu np. zmniejszające uczucie zmęczenia czy przyśpieszające rozwój mięśni – to najczęstsza przyczyna (poza odchudzaniem) przyjmowania tej specjalistycznej żywności. Suplementy przeznaczone dla dorosłych są najczęściej przygotowywane w postaci skoncentrowanej jako tabletki, proszki, granulaty lub płyny.

Obrót handlowy suplementami diety jest w Polsce nadzorowany przez Głównego Inspektora Sanitarnego. W Polsce legalnie dostępne są tylko bezpieczne suplementy, gdyż prawo wymaga udowodnienia ich bezpieczeństwa przed wprowadzeniem do obrotu. W ulotce suplementu można sprawdzić, do jakich celów jest przeznaczony oraz jakie jest zalecane dawkowanie zależnie od wieku i masy ciała.

Podsumowując suplementy diety, do których zaliczamy odżywki i wspomnianą przez Panią kreatynę i liczne preparaty o złożonym składzie są rodzajem specjalistycznej żywności, podlegają nadzorowi przez Sanepid i są bezpieczne. Czy bardzo martwiła by się Pani, gdyby brat regularnie jadł lody czy batoniki? Może nie jest najzdrowsza dieta, ale na pewno nie jest trująca.

Zupełnie inaczej przedstawia się sprawa nadużywania sterydów anabolicznych. Są to środki hormonalne, pochodne męskiego hormonu płciowego, testosteronu wpływające m.in. na rozwój masy mięśniowej. Jako substancje silnie działające mają też liczne działania niepożądane. Często pochodzą z nielegalnych źródeł i ich skład jest niepewny. Zwykle mają postać zastrzyków lub tabletek. Sterydy anaboliczne stanowią spore zagrożenie zdrowotne.

Pierwszą rzeczą, którą trzeba zrobić to szczerze porozmawiać z bratem. Dopóki nie wiadomo co faktycznie przyjmuje, nie można ocenić czy wspomniane środki stanowią zagrożenie dla jego zdrowia i jakie będą ewentualne następstwa zdrowotne ich przyjmowania.

1. Anabolic steroids. http://www.drugabuse.gov/drugs-abuse/steroids-anabolic

2. Mayo clinic. Anabolic Steroids. http://www.mayoclinic.com/health/drug-information/DR602077

3. Anabolic steroids.

http://www.health.nsw.gov.au/factsheets/drugandalcohol/anabolic_steroids.html